801 022 344
22 247 27 57

Węgry

Węgry są krajem leżącym w Europie Środkowej, nie mającym dostępu do morza. Graniczą z następującymi państwami: Austria(366 km), Chorwacja (329 km), Serbia (151 km) Słowenia (102 km), Ukraina (103 km), Rumunia (443 km), Słowacja (677 km). Węgry są krajem nizinnym. Około 80% powierzchni kraju stanowią obszary leżące poniżej 200 m n.p.m. Regiony leżące między 200 a 400 m n.p.m. stanowią 15% powierzchni kraju, zaś regiony powyżej 400 m n.p.m. jedynie 2% powierzchni. Najwyższym wzniesieniem jest Kékes o wysokości 1014 m n.p.m. leżący w górach Mátra na północy kraju w regionie Karpat.

Węgry zajmują środkową część Kotliny Panońskiej oraz niewielkie fragmenty Karpat, i przedgórza Alp Wschodnich. Kotlina Panońska jest rozległym obniżeniem otoczonym przez Alpy, Karpaty i Góry Dynarskie. Na wschód od Dunaju rozciąga się, na obszarze o powierzchni 50 tys. km², płaska Wielka Nizina Węgierska. W północno-zachodniej części kraju jest położona Mała Nizina Węgierska. Niewysokie pasma górskie ciągną się wzdłuż zachodniej i północnej granicy; na zachodzie, na granicy z Austrią są to odgałęzienia Alp Wschodnich: Góry Soprońskie i Kőszeg. Na północy, w pobliżu granicy ze Słowacją wznoszą się pasma górskie Karpat, zwane Średniogórzem Północnowęgierskim: Bőrzsöny, Mátra, oraz Góry Bukowe i Góry Zempleńskie. Między Małą a Wielką Niziną Węgierską są położone: Średniogórze Zadunajskie i Kraj Zadunajski. Na południe od Średniogórza Zadunajskiego znajduje się rozległe obniżenie z jeziorem Balaton oraz pagórkowaty Kraj Zadunajski.

Terytorium Węgier jest położone w dorzeczu środkowego Dunaju. Dunaj będący główną rzeką kraju (długość w granicach Węgier 420 km) stanowi częściowo granicę ze Słowacją, a następnie skręca na południe i tworzy głęboki przełom, oddzielający Średniogórze Zadunajskie od Średniogórza Północnowęgierskiego. Inne większe rzeki Węgier to: Cisa – płynie równolegle do Dunaju przez Wielką Nizinę Węgierską, Raba (dopływ Dunaju) oraz Keresz i Marusza (dopływy Cisy). Cechą charakterystyczną Węgier jest niezwykła obfitość wód mineralnych, termalnych i artezyjskich, występujących na terenie całego kraju.

 

Dokumenty

Dokumentem podróży uprawniającym do bezwizowego wjazdu i pobytu) na terytorium Węgier do 90 dni jest ważny paszport lub dowód osobisty.

Klimat

Węgry leżą w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego. Na większości obszaru Węgier klimat ma cechy kontynentalne, na zachodzie zaznacza się wpływ mas powietrza oceanicznego, a na południowym zachodzie masy powietrza śródziemnomorskiego. Generalnie Węgry są krajem ciepłym, gdzie klimat umiarkowany cechuje się dość wysokimi wartościami termicznymi, jednak zimy choć krótkie, nie są zbyt łagodne. Temperatury zimowe wynoszą od −1 °C do −3, −4 °C na wschodzie, najzimniejszym miesiącem jest styczeń. Lata są długie i ciepłe, wręcz upalne. Średnia dobowa wynosi w lipcu od 20 °C na zachodzie do 25 °C na południu. . Średnia roczna suma opadów wynosi od 800–900 mm w górach na zachodzie do 500–600 mm na nizinach. W środkowej części Wielkiej Niziny Węgierskiej opady są niskie i wynoszą poniżej 500 mm. Aura cechuje się przewagą opadów letnich, a na nizinach występują częste i długotrwałe susze. Węgry są nawiedzane przez opady śniegu, ale pokrywa śnieżna utrzymuje się długo tylko w najwyższych częściach Pogórza Północnego.

Język

Językiem urzędowym jest węgierski, język należący do grupy ugrofińskiej. Wśród starszych mieszkańców wiele osób zna j. niemiecki, natomiast młodsi z reguły uczą się i posługują j. angielskim.

Waluta

Walutą na Węgrzech jest forint ( HUF). Przelicznik (stan maj 2014) 100 HUF = 1,37 PLN, 300 HUF = 1 EUR.

Ceny

Orientacyjne ceny (2014):

woda mineralna 1,5 l: ok. 300 HUF
coca-cola 2 l: ok. 370 HUF
piwo 0,5 l: ok .250 HUF
wino 400-1200 HUF
chleb: 200-250 HUF
ser żółty: 1100,00-1600,00 HUF
mleko 1 l: 215 HUF
papierosy: 800-1000 HUF

Czas

Czas taki sam jak w Polsce.

Napięcie

230 V; 50 Hz .Wtyczki takie jak w Polsce.

Szczepienia

Nie ma zagrożeń sanitarno-epidemiologicznych, nie są wymagane specjalne szczepienia.

Kuchnia

Charakterystyczną cechą kuchni węgierskiej jest obfite używanie jako przyprawy czerwonej papryki we wszystkich możliwych odmianach zarówno świeżej jak i w proszku, czosnku oraz cebuli. Znane powiedzenie mówi, że gospodyni węgierska, gdy ma przygotować posiłek stawia na stole słoik z papryką i zastanawia się, co do niej dodać. Na Węgrzech używa się papryki słodkiej, ostrej, kaloczańskiej, segedyńskiej, sproszkowanej, marynowanej, mielonej, suszonej, wędzonej, w postaci pasty i setek innych odmian.

Słynnym daniem, znanym w Polsce jako "bogracz" lub "zupa gulaszowa" jest gulyásleves – gęsta zupa przygotowywana w żeliwnym kociołku (węg. bogrács - stąd polska nazwa bogracz) nad paleniskiem,z kawałkami mięsa wołowego, ziemniakami i rodzajem zacierek, przyprawiona obficie papryką. Nie należy jej mylić z popularnym "gulaszem węgierskim" (pörkölt). Pörkölt to obsmażone kawałki mięsa duszone w malutkiej ilości płynu. Odmiany pörköltu to gulasze i paprykarze. Gulasze oprócz pokrojonych kawałków mięsa zawierają dodatek pokrojonych w kostkę ziemniaków i podlewane są większą ilością wody a do paprykarzy dodaje się pod koniec duszenia kwaśną śmietanę. Do tych potraw używa się najczęściej mięsa wołowego, wieprzowego, baraniego oraz dziczyzny.

Popularne są także kluski: galuszki (lane kluski), tsipekti (rodzaj polskich zacierek) i tarhonye (kluski w kształcie kuleczek wielkości grochu) a także dziczyzna, pasztet z gęsich wątróbek, legendarne kiełbaski debreczyńskie, salami i wędliny z mangalicy -unikalnej rasy węgierskiej świni.

Inne popularne dania podane są poniżej:

lecsó – leczo,
majgomboccal – bulion z kluseczkami z wątróbki,
halaszle – zupa rybna,
jokai bableves – zupa z warzywami, kawałkami mięsa i kiełbasy oraz śmietaną,
debreceni kolbasz – kiełbaski debreczyńskie z wołowiny, wieprzowiny, papryki i czosnku,
rántott sajt – ser smażony,
hortobagyi palacsinta – naleśniki z mięsem,
langos –placki drożdżowe ze śmietaną, czosnkiem, serem lub paprykową kiełbasą,
túrós táska – słodka bułeczka nadziewana twarogiem,
gesztenye puree – purée z jadalnych kasztanów z bitą śmietaną.

Węgry są znane jak kraj doskonałych win. Najbardziej znaną marką jest Tokaj, który zawdzięcza swój smak wulkanicznej glebie, na której rosną winnice, u zbiegu rzek Bodrog i Cisy. Popularne są także wina z Egru, Badascony, Villany-Siklos, Szekszard, Mor czy Sopron. Na etykiecie z dwuczłonową nazwą pierwszy wyraz oznacza miejsce pochodzenia wina, a drugi nazwę szczepu, przy czym bikaver znany z marki wina Egri Bikaver otrzymuje się z połączenia kilku gatunków winogron.

Wśród mocniejszych alkoholi można polecić palinkę czyli wódkę owocową, śliwowicę oraz ziołowy likier Unicum. Miłośnikom piwa proponuje się takie gatunki jak Sopron lub Dreher.

Ambasada Republiki Węgierskiej w Polsce

Chopina 2, 00-559 Warszawa
tel. (0-22) 628 44 51-55
fax (0-22) 621 85 61
e-mail: mission.vao@kum.hu

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej na Węgrzech

Budapeszt, Városligeti fasor 16, 1068
Tel. 0036 1 413 8200
Tel. dyżurny: +3620 4729502
Faks: 0036 1 351 1722
budapeszt.amb.sekretariat@msz.gov.pl
www.budapeszt.msz.gov.pl

Budapeszt - Stolica Węgier położona jest w północnej części kraju, na obu brzegach Dunaju, na skraju Wielkiej Niziny Węgierskiej. Budapeszt należy do najpiękniejszych miast świata i jest wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Powstał z dwóch oddzielnych miast: Budy i Pesztu, połączonych w 1873 roku. Miejsce to było zasiedlone przez Celtów a następnie przez Rzymian, którzy stworzyli tu miasto Aquincum, z twierdzą, amfiteatrem i wodociągami. Węgrzy przejęli te tereny w X wieku. Od 1242 r. Buda była stolicą Węgier, od 1350 r. stałą rezydencją królów węgierskich, natomiast Peszt był ośrodkiem rzemieślniczym i handlowym. Miasta przeżyły rozkwit w XIV i XV wieku za czasów panowania Zygmunta Luksemburskiego i Macieja Korwina. Od 1541 roku tereny te zostały opanowane przez Turków, którzy zmienili kościoły na meczety i zbudowali łaźnie. W 1686 roku miasta znalazły się w rękach Habsburgów i zaczęły powstawać liczne barokowe budowle. Po scaleniu połączeniu Budy i Pesztu i utworzeniu Budapesztu (1873 r.), centrum przeniosło się z królewskiej Budy do Pesztu i rozpoczął się okres szybkiego rozkwitu miasta. Budapeszt był stolicą Królestwa Węgier w ramach Cesarstwa Austro-Węgierskiego a od I wojny światowej jest stolicą niepodległych Węgier.
Zwiedzanie miasta z reguły zaczyna się od Budy. To część miasta położona po zachodniej stronie Dunaju, którą wyróżniają liczne wzgórza, zabytki oraz eleganckie dzielnice. Doskonałym punktem orientacyjnym i widokowym jest Góra Gellerta, nazwana tak od biskupa, który został tu zabity w okresie utrwalania chrześcijaństwa przez pogan. Można tam zobaczyć Statuę Wolności -pomnik symbolizujący Budapeszt i przedstawiający kobietę z brązu z palmowym liściem nad głową, Statuę Gellerta, cytadelę zbudowaną przez Austriaków po powstaniu w 1849 roku oraz pomnik cesarzowej Sissi.
Na Górze Zamkowej – Verhegy znajduje się budapesztańska starówka. Po odzyskaniu miasta z rąk Turków Austriacy zbudowali tu zamek, kościoły i klasztory. Dziś jest to miejsce pełne historycznych pamiątek. Na terenie Zamku Królewskiego znajdują się do m.in. Węgierska Galeria Narodowa z kolekcją sztuki węgierskiej od X w. do współczesności, pomnik pogromcy Turków – księcia Eugeniusza Sabaudzkiego oraz Muzeum Sztuki Współczesnej. Gotycki kościół św. Macieja z wysoką, smukłą wieżą to miejsce koronacji królów Węgier. W pobliżu kościoła znajduje się punktem widokowy na Dunaj i Peszt - neoromańska Baszta Rybacka (Halászbástya) W Budzie warto jeszcze zobaczyć pomnik króla Stefana Świętego, kościół św. Anny – jedno z najcenniejszych dzieł barokowych na Węgrzech, pomnik Józefa Bema – bohatera węgierskiej wojny o niepodległość, Różane Wzgórze, dzielnicę eleganckich willi. Po tej stronie Dunaju znajduje się Aquincum, pozostałości miasta rzymskiego z III w, gdzie można zobaczyć dwa amfiteatry rzymskie, pozostałości łaźni, fragmenty akweduktu i ruiny kamiennego miasta.
Do Pesztu udajemy się jednym z 6 mostów na Dunaju, z których najbardziej interesujące to most Łańcuchowy z kamiennymi lwami, most Małgorzaty z posągami aniołów i most Wolności odznaczający się ażurową konstrukcją. Peszt ma inny charakter niż Buda, jest pełen życia, ruchliwy i zatłoczony. Dzielnica pełna jest banków, hoteli, biurowców oraz licznych centrów handlowych i rozrywkowych. Charakterystycznym budynkiem tej części miasta jest Parlament - największy gmach sejmowy Europy, zbudowany w stylu neogotyckim i oddany do użytku w 1902 r. W jego wnętrzu można podziwiać węgierskim skarb narodowy, którym jest oryginał korony św. Stefana oraz inne insygnia królewskie. W bazylice św. Stefana, zbudowanej w stylu neorenesansowym można zobaczyć największy dzwon Węgier, skarbiec i kaplicę Świętej Prawicy ze zmumifikowaną ręką pierwszego węgierskiego króla – św. Stefana. W Budapeszcie znajduje się największa czynna synagoga w Europie – Dohany utcai zsinagoga. Nie wolno pominąć w trakcie zwiedzania reprezentacyjnego placu Bohaterów (Hosok ter) zwanego także Millenijnym. Znajduje się tam kolumna zwieńczona postacią archanioła Gabriela z koroną węgierską w ręku oraz posągi wodzów madziarskich i rzeźby bohaterów narodowych. W pobliżu mieszczą się Muzeum Sztuk Pięknych i Pałac Sztuki.
Po dniu pełnym wrażeń warto odpocząć na najpiękniejszym placu Budapesztu – Vorosmarty ter. Położona w centrum Vaci utca to najbardziej znany deptak miasta, pełen sklepów, restauracji i pubów. Nie sposób ominąć także alei stanowiącej część bulwarów wokół centrum miasta – Andrassy ut, uznawanej za najelegantszą ulicę w mieście, pełną pomników i interesujących budowli, w tym Muzeum Terroru, znajdujące się w budynku dawnej siedziby komunistycznej służy bezpieczeństwa.Atrakcją Budapesztu są liczne tereny wypoczynkowe - najbardziej uczęszczane to Wyspa Małgorzaty na Dunaju, gdzie znajduje się zespołów krytych i otwartych basenów, alpinarium, ruiny trzech klasztorów, przepiękne parki, amfiteatr, knajpki, sadzawki tropikalne i ogród japoński oraz Park Városliget.

Balaton - Jest to największe jezioro Węgier i Europy Środkowej, o powierzchni 592 km nazywany także „Węgierskim Morzem”. Długość jeziora wynosi 77 km, szerokość waha się od 1,5 do 14 km a średnia głębokość wynosi 2,5 m, przy czym w najgłębszym miejscu nie przekracza 13 m. Ze względu na to, że jest stosunkowo płytkie, woda szybko się nagrzewa i utrzymuje temperaturę sprzyjającą kąpielom przez kilka miesięcy w roku. Woda bogata jest w siarczyny oraz jod mający właściwości lecznicze. Balaton dzieli się na część północną – wokół której znajdują się łagodnymi wzgórza, wygasłe wulkany i liczne zabytki oraz południową z wieloma kurortami, plażami i płaskim wybrzeżem. W pobliżu jeziora funkcjonuje kilka regionów winiarskich. Można tu uprawiać żeglarstwo, windsurfing i innych sporty. Pierwsi kuracjusze zaczęli się pojawiać w XVIII w, ale po okresie gdy Balaton celem wypraw elit wybudowano liczne kurorty i obecnie dysponuje bazą noclegową na każdą kieszeń, od najlepszych hoteli, pensjonatów po ośrodki wypoczynkowe i kwatery prywatne.

Region Winny Tokaj - Jest to region położony na północy Węgier, na terenie gór Zempleńskich, w którym wytwarza się od ponad tysiąca lat słynne węgierskie wino. Patronatem UNESCO objętych jest 27 miejscowości na tym obszarze. Znajdują się tutaj zabytkowe kopalnie i średniowieczne zamczyska, lecz przede wszystkim przyciąga licznych turystów znana na całym świecie nazwa Tokaj, określająca oprócz nazwy wina także miejscowość. Miasteczko Tokaj położone jest u stóp Łysej Góry. W jego centrum znajduje się dwór Rakoczych-Desewffych i zabytkowe piwnice Rakoczego, gdzie oprócz degustacji można zrobić zakupy. Warto zobaczyć także fontannę Bachusa oraz przejść się uliczkami, pełnymi barokowych domów. W regionie znajdują się liczne miejscowości, produkujące wino, wokół których zorganizowano szlaki piesze prowadzące do piwniczek z winami, muzeów, ruin zamków i zabytków architektury sakralnej.

Eger - Jest to miasto położone w północnych Węgrzech, ze wspaniałym średniowiecznym zamkiem. Słynie z bohaterskiej walki z Turkami w 1552 roku. W czasie obrony dowódca kapitan Istvan Dobo dawał do picia mieszczanom wino Egri Bikaver (Bycza Krew), które teraz jest najbardziej rozpoznawalnym produktem tych okolic. Na terenie zamku znajduje się m.in. pałac biskupi, punkty widokowe, lochy, galeria, muzeum, kolekcja figur woskowych i zabudowania fortyfikacyjne. Wśród zabytków miasta wyróżnia się także 40- metrowy minaret z XVII w., najwyższy na Węgrzech i jednocześnie stanowiący najdalej na północ położony zabytek kultury osmańskiej. Warto zobaczyć także barokową zabudowę miasta oraz takie zabytki jak drugą największą na Węgrzech neoklasycystyczną bazylikę oraz barokowy kościół Minorytów. Miasto słynie także ze szlaku winnego, zwanego Doliną Pięknej Pani z piwniczek wydrążonymi w wulkanicznym tufie, w których ustawiono długie ławy, a wino nabiera się cynową miarką.

Park Narodowy Hortobagy - Jest to część pierwotnego stepu - „puszty”, obecnie największa łąka w Europie, znajdująca się między Debreczynem a Jeziorem Cisa. Park zajmuje 800 km2 i jest wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i daje możliwość obserwacji licznych chronionych gatunków ptaków oraz rogatego szarego bydła. W upalne dni na terenach dawnej „puszty” można zaobserwować zjawisko fatamorgany. Warto odwiedzić miejscowość Hortobagy, gdzie odbywają się pokazy konne „czikoszów”, znajduje się Muzeum Pasterstwa, oryginalny dziewięcioprzęsłowy most na rzece Cisa oraz ogród zoologiczny.

Szentendre - To niewielkie, piękne miasteczko, przypominające Kazimierz nad Wisłą położone jest ok. 20 km na północ od Budapesztu. Charakter nadają mu wąskie i kręte uliczki, barokowe budynki, piękne świątynie, liczne galerie, nastrojowe kafejki, kolorowe domki z gankami i piękna promenada nad Dunajem. Atmosfera miasta przyciągnęła artystów, którzy pracują tu i wystawiają swoje prace w miejscowych galeriach. W centrum miasta znajduje się tętniący życiem barokowy rynek,. na środku którego wznosi się krzyż morowy, ufundowany po wygaśnięciu epidemii dżumy, otoczony pięknymi kamieniczkami należącymi niegdyś do najbogatszych kupców. Najważniejszą budowlą jest tam cerkiew Zwiastowania pochodząca z XVIII w., z czasów gdy głównymi mieszkańcami miasteczka byli Serbowie. Z rynku prowadzą wąskie schodki, które wspinają się na Templom ter, czyli Plac Kościelny z zabytkową świątynią i z tarasem z widokiem na panoramę miasta. Można również odwiedzić Muzeum Margit Kóvacs, gdzie zgromadzono piękny zbiór ceramiki oraz skansen czy Muzeum Marcepanu.

Wyszehrad - Miejscowość na północy Węgier, położona nad zakolem Dunaju, gdzie przyjeżdżają turyści, aby zachwycać się pięknem okolicy, wspaniałymi krajobrazami i niezwykłymi widokami oraz poznać dawną siedzibę królów węgierskich. Wyszehrad był zamieszkany już w czasach Rzymian, którzy zbudowali tu fortecę. Później osada przeżywała jeszcze okresy świetności za panowania króla Karola Roberta Andegaweńskiego (była wówczas stolicą państwa węgierskiego) i gdy siedzibę miał u król Macieja Korwin.. Tu miał miejsce „zjazd wyszehradzki” w 1335 r., kiedy o losach Europy decydowali władcy z Czech, Moraw, Bawarii i Polski oraz zjazd w 1991 roku, w którym powołano „Trójkąt Wyszehradzki” (obecnie Grupa Wyszehradzka), gdzie podjęto próbę współpracy pomiędzy Węgrami, Polską i ówczesną Czechosłowacją. Dawny Pałac Królewski znajduje się w rekonstrukcji. Można zobaczyć fragmenty murów, krużganki, dziedziniec oraz Lwią Fontannę z czerwonego marmuru. Na szczycie wzgórza znajduje się cytadela Fellegvar, wzniesionej po tatarskich najazdach, u której stóp podczas wakacji odbywają się inscenizacje średniowiecznych zabaw i jarmarków. Oferuje ona także przepiękne widoki na okolicę.

Esztergom - Jest to jedno z najstarszych miast na Węgrzech, położone na wysokiej skarpie ponad Dunajem. Zostało założone w X w. przez księcia Gejzę, który w miejscu dawnej rzymskiej strażnicy granicznej ustanowił pierwszą stolicę Węgier. Miały tu miejsce w 1000 roku chrzest i koronacja św. Stefana. Esztergom jest stolicą arcybiskupią prymasów Węgier i najważniejszym centrum katolicyzmu w kraju. Nad miastem góruje największy kościół Węgier, bazylika z jasnoniebieską kopułą, zbudowana na miejscu pierwotnej katedry w XIX wieku. Z jej platformy widokowej roztacza się wspaniała panorama Zakola Dunaju. Warto odwiedzić skarbiec, który kryje zbiór cennych dzieł sztuki, w tym relikwiarz z czaszką św. Stefana oraz Kalwarię króla Macieja Korwina, wykonaną z czystego złota i ozdobioną perłami oraz szlachetnymi kamieniami.

Opactwo Pannonhalma - W niewielkiej wiosce na północy Węgier znajduje się przepiękne opactwo wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Klasztor benedyktynów, zarządzany przez opata, został ufundowany przez księcia Gejzę w 996 roku a poświęcony za panowania Stefana I w roku 1001. Bazylika św. Marcina – najważniejszy element zabudowań klasztornych, została w nienaruszonym stanie w czasach okupacji tureckiej ponieważ jako budynek ustawiony w kierunku wschodnim posłużyła jako meczet. W XV wieku klasztor został przebudowany w stylu gotyckim, następnie w barokowym, a obecnie reprezentuje styl klasycystyczny. Z daleka widoczna jest wysoka wieża bazyliki uważana za najpiękniejszy przykład klasycyzmu na Węgrzech. W skarbcu klasztornym znajduje się kielich Macieja Korwina, a w archiwum przechowywany jest najstarszy zabytek piśmiennictwa węgierskiego (akt erekcyjny opactwa w Tihany z roku 1055).
Jest to najstarsze miasto na Węgrzech, pierwsza historyczna stolica tego kraju i nekropolia królów węgierskich. Miasto założył w 972 r. książe Gejza. Jego syn, św. Stefan rozpoczął tu budowę pierwszej na Węgrzech bazyliki. Miasto stało się siedzibą królewską, w której koronowano prawie wszystkich królów węgierskich. Szekesfehervar stracił na znaczeniu w czasie okupacji tureckiej. Barokowa zabudowa starego miasta pochodzi z XVIII w. W centrum znajduje się katedra św. Stefana z grobowcem króla Beli III, pomnik w kształcie jabłka koronacyjnego, liczne piękne kamienice orz pałac biskupi uważany za jeden z najładniejszych barokowych budynków na Węgrzech. Świątynia, w której koronowano królów została zniszczona na początku XVII wieku, niemniej symboliczne miejsce otoczone jest przez Węgrów czcią i znajduje się na terenie tzw. „ogrodu ruin”. We wschodniej części miasta warto zobaczyć zameczek Boryego, będący mieszaniną różnych stylów architektonicznych.

Przejdź: Na górę